Βίττης Εὐσέβιος, Ἀρχιμανδρίτης(+)
Δὲν ἔχουμε καιρὸ νὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ τὸν ἑαυτό μας, γι’ αὐτὸ καὶ ἡ ἐξομολόγηση, ποὺ πᾶμε νὰ καταθέσουμε τὸν ἑαυτό μας στὸν Κύριο μὲ μάρτυρα τὸν πνευματικό, εἶναι πολὺ πτωχή, δὲν δίνει καρπούς, διότι δὲν ἔχουμε μάθει τὴν ἐσωτερικὴ σιωπή.
Ἂς δοῦμε λοιπὸν τί λένε οἱ ἅγιοι Πατέρες.
Ὁ ὅσιος Νικήτας Στηθάτος γράφει: «Ἡ μὴ ἀπασχόληση μὲ ἀνθρώπινα γεγονότα καὶ πράγματα εἶναι πνευματικὴ ἡσυχία».
Αὐτὴ ἡ ἡσυχία ἐλευθερώνει τὴν ψυχὴ ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῶν αἰσθήσεων καὶ τὰ πάθη καὶ μεταστρέφοντας τὶς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, τὴν ἀνακαλεῖ στὸ κατὰ φύσιν, βοηθᾷ λοιπὸν στὸ κατὰ φύσιν, δηλαδὴ νὰ εἴμαστε ὅπως μᾶς ἔκανε ὁ Κύριος.
Ζοῦμε στὸ παρὰ φύσιν, τείνουμε στὸ κατὰ φύσιν γιὰ νὰ φθάσουμε μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ στὸ ὑπὲρ φύσιν, ποὺ ξεπερνᾷ αὐτὸ ποὺ εἴμαστε.
Ἄλλος ἅγιος λέει: «Ἡ ἡσυχία εἶναι κατάσταση τοῦ νοῦ, γαλήνη ἐσωτερικῆς ἐλευθερίας, ψυχῆς ποὺ ἀγάλλεται, ψυχῆς ποὺ δὲν ταράσσεται μὲ τίποτα. Εἶναι ἡ βαθύτερη γνώση τοῦ μυστηρίου τοῦ Θεοῦ, εἶναι συντροφιὰ μὲ τὸν Θεό, ὁμιλία μὲ τὸν Θεό, ἕνωση καὶ στενὸς δεσμὸς μὲ τὸν Θεό».
Ἂν δὲν ὑπάρξει αὐτό, τότε τίποτα δὲν κάνουμε, δηλαδὴ ἡ ἡσυχία δὲν εἶναι ἁπλῶς ἐξωτερική, ἀλλὰ ἐσωτερική. Ἀλλιῶς ἔχουμε κενό, ποὺ πρέπει νὰ τὸ συμπληρώσουμε. Ὅταν δὲν ὑπάρχει ὁ ἐσωτερικὸς δεσμὸς μὲ τὸν Κύριο, ἡ ἡσυχία εἶναι ἴσως κάτι τὸ ἀνόητο γιὰ πολλούς.
Ὁ ὅσιος Θαλάσσιος λέει: «Κλεῖσε τὶς αἰσθήσεις σου στὸ φρούριο τῆς ἡσυχίας, γιὰ νὰ μὴν δημιουργοῦν περισπασμοὺς σὲ μᾶς ἀπ’ τὶς ἐπιθυμίες μας», δηλαδὴ γίνεται κατάπαυση τῶν ἀκαταπαύστων ἐπιθυμιῶν.
Ὁ ἅγιος Βασίλειος λέει: «Ἄφησα στὴ ζωή μου τὶς σχέσεις μου μὲ τὸν κόσμο, γιατί εἶναι ἀφορμὴ γιὰ μύρια κακά, ἀλλὰ δὲν μπόρεσα νὰ ἐγκαταλείψω τὸν ἑαυτό μου». Πράγματι, ἂν βρεθοῦμε στὴν ἀγορὰ ποὺ ἔχει θόρυβο πολύ, ἀκόμη καὶ ἂν γυρίσουμε στὸ σπίτι μας, ἀντηχοῦν στὰ αὐτιά μας οἱ θόρυβοι, γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι συνεχὴς ἡ προσπάθεια τῆς ἡσυχίας.
Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέει: « Ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ ἡ σιγὴ ὠφελεῖ πιὸ πολὺ ἀπὸ τὰ λόγια, ὅπως καὶ τὸ ἀντίθετο. Δηλαδὴ κάποτε θὰ μιλήσεις, ὅταν π.χ. πρόκειται νὰ σώσεις κάποιον, θὰ κόψεις τὴ σιωπή».
«Καλοὺς ἀπογόνους κάνει ἡ καλὴ ἡσυχία: ἐγκράτεια, ἀγάπη, καθαρὴ προσευχή».
Τί θὰ πεῖ καθαρὴ προσευχή; Εἶναι ἡ προσευχὴ χωρὶς λογισμούς, χωρὶς περισπασμούς. Πάω π.χ. νὰ πῶ «Πάτερ ἡμῶν» καὶ σκέφτομαι τὸ ἐνοίκιο, «ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς», σκέφτομαι τὴ ΔΕΗ… τί εἶπε ἡ γειτόνισσα καὶ ταράσσομαι κτλ…. Πάει ἡ προσευχή! Πάει τὸ Πάτερ ἡμῶν! Πάει ἡ ἡσυχία! Μὴν κάνω προσευχὴ ἀφοῦ ἔχω ἀναστατωθεῖ, πρέπει πρῶτα νὰ ἡσυχάσω. Σ’ ἕνα σπίτι δὲν πᾶμε ἀμέσως στὸ δωμάτιο. Περνᾶμε ἀπ’ τὸν διάδρομο, ἀπὸ ἕνα προθάλαμο πρῶτα. Γιὰ ὅλα χρειάζεται προπαρασκευή, πόσο περισσότερο στὴν προσευχή. Ἂν δὲν εἶμαι ἥσυχος, ἕτοιμος, ἂς πάρω ἕνα βιβλίο πνευματικό, νὰ ἑτοιμαστῶ καὶ μετὰ νὰ μιλήσω μὲ τὸν Θεό.
«Ἡσυχία καὶ προσευχή, ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια εἶναι τὸ τετράπλοκο ἅρμα ποὺ ὁδηγεῖ στοὺς οὐρανούς», δηλαδὴ ἕνα ἅρμα μὲ τέσσερις ρόδες ποὺ ἀνεβάζει τὸν νοῦ στὸν οὐρανό.
«Πολλὰ θὰ μποροῦσαν», λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, «νὰ ἀναχαιτίσουν τον Πιλάτο καὶ τοὺς Ἰουδαίους: Τὰ θαύματα, ἡ ἀνεξικακία τοῦ Χριστοῦ, μὰ προπάντων ἡ ἀνείπωτη σιωπή Του».
Ἐὰν μποροῦμε νὰ σωπαίνουμε σὰν τὸν Κύριο! «Ὁ Ἰησοῦς ἐσιώπᾳ». Ὁ μακρόθυμος καὶ ἐπιεικὴς καὶ ὅποιος ξέρει νὰ σωπαίνει εἶναι ἀσφαλὴς καὶ βαδίζει σταθερὰ καὶ εἶναι εὐχάριστος σὲ ὅλους.