Η Εκκλησία μας δεν τιμά τους Αγίους απλώς ως πρόσωπα του παρελθόντος.
Τους προβάλλει ως ζωντανές εικόνες του Χριστού και ως ανθρώπους που απέδειξαν ότι το Ευαγγέλιο μπορεί να γίνει τρόπος ζωής μέσα σε κάθε εποχή, ακόμη και στις πιο δύσκολες ιστορικές συνθήκες.
Ένας τέτοιος φωτεινός Άγιος είναι ο Άγιος Βησσαρίων, Αρχιεπίσκοπος Λαρίσης ο θαυματουργός, μία από τις σπουδαίες μορφές της Θεσσαλίας κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας και η ζωή του αποτελεί ένα θαυμάσιο υπόδειγμα πίστεως, ταπεινώσεως, ποιμαντικής διακονίας και έμπρακτης αγάπης.
Η αρχή της ζωής του
Ο Άγιος Βησσαρίων γεννήθηκε γύρω στο 1490 στο χωριό Μεγάλη Πόρτα (σημερινή Πύλη) Τρικάλων σε μία εποχή ιδιαίτερα δύσκολη για τον ελληνικό λαό και την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Μεγάλωσε σε χριστιανικό περιβάλλον και από νωρίς αφιερώθηκε στον μοναχισμό, μαθητεύοντας δίπλα στον σοφό Επίσκοπο Σταγών Μάρκο.
Από νεαρή ηλικία έδειξε σημάδια σπάνιας ευσέβειας και ενωρίς στράφηκε προς την Εκκλησία και αφιερώθηκε στον Θεό.
Έγινε μοναχός και στη συνέχεια χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος.
Η πορεία του μέσα στην Εκκλησία δεν ήταν αποτέλεσμα προσωπικής φιλοδοξίας, αλλά καρπός πνευματικής ωριμότητας και εμπιστοσύνης της Εκκλησίας στο πρόσωπό του.
Η εκκλησιαστικές του ανελίξεις δεν ήταν αποτέλεσμα ικανοποίησης προσωπικών φιλοδοξιών, αλλά καρπός της αρετής και της ανιδιοτέλειάς του.
Αρχικά χειροτονήθηκε και ανέλαβε Επίσκοπος Ελασσώνος, όπου υπηρέτησε την τοπική Εκκλησία με ζήλο και αυταπάρνηση.
Στη συνέχεια ανάλαβε την ιστορική Επισκοπή Σταγών στην Καλαμπάκα.
Η εκεί ποιμαντική του δράση δεν ήταν ειρηνική και χωρίς εμπόδια, διότι η δραστηριότητές του για την ανύψωση του λαού και υπεράσπιση των δικαίων της Εκκλησίας οδήγησε ορισμένους ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες να του προσάψουν συκοφαντίες και να εγείρουν σοβαρά εμπόδια στο ποιμαντικό και φιλανθρωπικό του έργο.
Εκείνος αψηφώντας αυτές τις αντιδράσεις συνέχισε το σπουδαίο έργο του με υπομονή και ανεξικακία.
Αργότερα το 1527 αναλαμβάνει την διαποίμανση της Μητρόπολης Λάρισας, έχοντας την ευθύνη ολόκληρης της Θεσσαλίας.
Εκεί συνέχισε το σπουδαίο έργο του, αναπτύσσοντας καταπληκτική ποιμαντική, μορφωτική και κοινωνική δράση.
Ο Άγιος δεν περιορίστηκε στα καθήκοντα μιας τυπικής εκκλησιαστικής διοίκησης.
Έγινε πραγματικός πατέρας του λαού του. Ένας ποιμένας που αγαπούσε έμπρακτα τον άνθρωπο.
Ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά στοιχεία της ζωής του Αγίου Βησσαρίωνος.
Ο Άγιος δεν θεωρούσε την ποιμαντική διακονία απλώς ως κήρυγμα λόγων.
Πίστευε ότι η αγάπη προς τον Θεό αποδεικνύεται με την αγάπη προς τον άνθρωπο.
Γι’ αυτό και ασχολήθηκε με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας της εποχής του.
Συνέβαλε στην κατασκευή γεφυρών, στην ενίσχυση έργων υποδομής και στη δημιουργία συνθηκών που θα διευκόλυναν τη ζωή των ανθρώπων.
Ανάμεσα στα έργα που συνδέονται με τη δράση του αναφέρονται οι γέφυρες του Πορταϊκού, της Σαρακίνας και του Κοράκου στον Αχελώο.
Γι’ αυτό και αποκαλέστηκε «Άγιος Γεφυροποιός» και ευεργέτης, αφού έσωσε αμέτρητες ανθρώπινες ζωές από τα επικίνδυνα ορμητικά νερά.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Άγιος Βησσαρίων έχτιζε γέφυρες κυριολεκτικά, επειδή πρώτα είχε μάθει να χτίζει γέφυρες ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο και ανάμεσα στους ανθρώπους μεταξύ τους.
Η κοινωνική προσφορά του δεν ήταν κάτι ξεχωριστό από την πνευματική του ζωή. Ήταν η φυσική συνέπεια της πίστεώς του.
Το 1527 ίδρυσε τη Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Δουσίκου), στις πλαγιές του Κόζιακα, κοντά στην Πύλη Τρικάλων, η οποία λειτούργησε ως πνευματικός φάρος, καταφύγιο κατατρεγμένων και κέντρο παιδείας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
Αργότερα, το 1557, ο ανιψιός του Αγίου, ο Μητροπολίτης Λαρίσης Νεόφυτος, οικοδόμησε το σημερινό καθολικό.
Η μονή απέκτησε βιβλιοθήκη και εργαστήριο αντιγραφής χειρογράφων και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της πνευματικής και εκκλησιαστικής παράδοσης.
Ο Άγιος Βησσαρίων κοιμήθηκε ειρηνικά το 540. Η Εκκλησία εκτίμησε την αγία βιωτή του και τον κατάταξε στην χορεία των Αγίων. Η μνήμη του τιμάται στις 15 Σεπτεμβρίου.
Η τιμία κάρα του φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Δουσίκου και αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς και ευλογίας για τους πιστούς, επιτελώντας πολλά θαύματα και προσδίδοντάς του την φήμη του θαυματουργού.
Τα πνευματικά του μηνύματα για εμάς
Ο Άγιος Βησσαρίων αποτελεί μια από τις πλέον επιβλητικές εκκλησιαστικές προσωπικότητες του 16ου αιώνα.
Σε μια εποχή βαριάς σκλαβιάς και κοινωνικής αποσύνθεσης, ο Άγιος συνδύασε την υψηλή πνευματικότητα με την ουσιαστική κοινωνική προσφορά.
Εμείς η σύγχρονοι πιστοί μπορούμε να ωφεληθούμε μελετώντας τον βίο του και το μεγάλο εκκλησιαστικό και κοινωνικό του έργο.
Ας επισημάνουμε κάποια παραδείγματά του για την δική μας πνευματική προκοπή.
Η δύναμή του ήταν η ταπείνωση
Εάν έπρεπε να ξεχωρίσουμε μία αρετή που χαρακτηρίζει ιδιαίτερα τον Άγιο Βησσαρίωνα, αυτή θα ήταν η ταπείνωση.
Ο άνθρωπος του Θεού μπορεί να βρίσκεται σε υψηλή θέση και ταυτόχρονα να παραμένει βαθιά ταπεινός.
Ο Άγιος υπήρξε Αρχιεπίσκοπος, όμως δεν αντιμετώπισε την αρχιερατική του θέση ως εξουσία πάνω στους άλλους.
Την αντιμετώπισε ως ευθύνη απέναντι στον Θεό. Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο μάθημα για τη δική μας εποχή.
Σήμερα πολλοί άνθρωποι αγωνίζονται να αποκτήσουν τίτλους, αναγνώριση, επιρροή και κοινωνικό κύρος.
Ο Άγιος μάς δείχνει έναν διαφορετικό δρόμο: όσο ψηλότερα ανεβαίνει ο άνθρωπος ενώπιον των ανθρώπων, τόσο περισσότερο πρέπει να κατεβαίνει ενώπιον του Θεού.
Η πραγματική πνευματική δύναμη δεν βρίσκεται στην επιβολή αλλά στην ταπείνωση. Ένας άνθρωπος που ένωνε την πίστη με την πράξη.
Ο Άγιος Βησσαρίων μάς διδάσκει επίσης ότι η Ορθόδοξη πίστη δεν είναι θεωρία.
Δεν αρκεί να λέμε ότι αγαπούμε τον Θεό. Η αγάπη προς τον Θεό πρέπει να γίνεται: βοήθεια στον πονεμένο, παρηγοριά στον απελπισμένο, στήριξη στον αδύναμο, συγχώρηση σε εκείνον που μας πλήγωσε, θυσία για τον συνάνθρωπο, προσφορά χωρίς απαίτηση ανταλλάγματος.
Ο Άγιος δεν έμεινε κλεισμένος σε έναν κόσμο αποκλειστικά προσωπικής πνευματικότητας. Η προσευχή του μετατράπηκε σε έργο.
Και εδώ βρίσκεται ένα πολύ σύγχρονο μήνυμα: Η πίστη που δεν αγγίζει τη ζωή μας παραμένει μόνο στα λόγια.
Τι μας λέει ο Άγιος Βησσαρίων σήμερα;
Ο Άγιος έζησε πριν από περίπου πέντε αιώνες. Και όμως, τα μηνύματά του είναι εκπληκτικά επίκαιρα.
1. Να γίνουμε άνθρωποι που χτίζουν γέφυρες.
Ο κόσμος μας είναι γεμάτος διαιρέσεις. Οικογένειες χωρίζονται. Άνθρωποι παρεξηγούνται. Φίλοι απομακρύνονται. Η κοινωνία πολώνεται.
Πολλές φορές ακόμη και οι άνθρωποι που πιστεύουν στον ίδιο Θεό δυσκολεύονται να αγαπήσουν ο ένας τον άλλον.
Ο Άγιος Βησσαρίων μάς καλεί να γίνουμε γεφυροποιοί. Να μη μεγαλώνουμε τις αποστάσεις αλλά να τις μικραίνουμε. Να κάνουμε εμείς το πρώτο βήμα προς τη συμφιλίωση.
Να πούμε: «Συγχώρεσέ με». Να πούμε: «Σε καταλαβαίνω». Να πούμε: «Είμαι εδώ για σένα».
Μερικές φορές η μεγαλύτερη γέφυρα που μπορούμε να χτίσουμε δεν είναι από πέτρα αλλά από μία λέξη αγάπης.
2. Να μη συγχέουμε την εξουσία με τη διακονία.
Ο Άγιος είχε μεγάλη εκκλησιαστική ευθύνη. Δεν χρησιμοποίησε όμως τη θέση του για προσωπική προβολή. Αυτό αφορά όλους μας.
Όποιος έχει ευθύνη στην οικογένεια, στην εργασία, στην Εκκλησία, στην κοινωνία, καλείται να θυμάται ότι η εξουσία χωρίς αγάπη γίνεται καταπίεση.
Ο Χριστός δεν μας έμαθε να ρωτάμε: «Πώς θα με υπηρετήσουν;», αλλά: «Πώς μπορώ εγώ να υπηρετήσω;». Αυτή ήταν και η λογική της ζωής του Αγίου Βησσαρίωνος.
3. Να μετατρέψουμε την πίστη σε έργο
Ο Άγιος δεν αρκέστηκε σε λόγια. Έκανε έργα. Και αυτό είναι μία μεγάλη πρόκληση για τον σύγχρονο χριστιανό.
Μπορούμε να εκκλησιαζόμαστε, να προσευχόμαστε, να ανάβουμε το κερί μας και να τιμούμε τους Αγίους.
Όμως το ερώτημα παραμένει: Τι αλλάζει στην καθημερινότητά μας; Γινόμαστε καλύτεροι σύζυγοι; Καλύτεροι γονείς; Καλύτερα παιδιά; Πιο συγχωρητικοί άνθρωποι; Πιο ευαίσθητοι στον πόνο του άλλου; Πιο πρόθυμοι να προσφέρουμε; Εκεί φαίνεται εάν η πίστη μας έγινε ζωή.
4. Να μη φοβόμαστε τις δύσκολες εποχές
Ο Άγιος έζησε σε μία περίοδο μεγάλων δυσκολιών. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε την αποστολή του. Αυτό είναι σημαντικό και για εμάς.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να γίνει ο κόσμος τέλειος για να ζήσουμε χριστιανικά. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να αλλάξουν όλοι οι άλλοι.
Η αλλαγή μπορεί να αρχίσει από εμάς. Μέσα σε μία δύσκολη οικογένεια μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι ειρήνης.
Μέσα σε ένα δύσκολο εργασιακό περιβάλλον μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι δικαιοσύνης. Μέσα σε μία κοινωνία γεμάτη ένταση μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι πραότητας.
5. Η αληθινή αγιότητα δεν απομακρύνεται από τον άνθρωπο
Ο Άγιος Βησσαρίων μάς αποκαλύπτει κάτι πολύ σημαντικό: όσο περισσότερο πλησιάζει κανείς τον Θεό, τόσο περισσότερο αγαπά τον άνθρωπο. Η αγιότητα δεν κάνει τον άνθρωπο σκληρό, απόμακρο ή αδιάφορο. Τον κάνει πιο ευαίσθητο. Τον κάνει να πονά για τον πόνο του άλλου.
Τον κάνει να βλέπει στο πρόσωπο του κάθε ανθρώπου την εικόνα του Θεού. Γι’ αυτό και η πνευματική ζωή δεν είναι φυγή από τον κόσμο. Είναι μεταμόρφωση του ανθρώπου, ώστε να επιστρέψει μέσα στον κόσμο και να γίνει φως.
6. Να αφήσουμε πίσω μας κάτι που θα ωφελήσει τους άλλους
Ο Άγιος Βησσαρίων άφησε πίσω του έργα που εξακολουθούν να μαρτυρούν την αγάπη του για τον λαό. Μοναστήρι, γέφυρες, πνευματική προσφορά, ποιμαντικό έργο.
Αυτό μας γεννά ένα ερώτημα: Εμείς τι θα αφήσουμε πίσω μας; Όχι απαραίτητα κάτι μεγάλο.
Μπορεί να είναι ένα παιδί που μεγαλώσαμε με αγάπη. Ένας άνθρωπος που στηρίξαμε όταν όλοι τον εγκατέλειψαν.
Μία οικογένεια που συμφιλιώθηκε επειδή κάναμε εμείς το πρώτο βήμα. Ένας άνθρωπος που γνώρισε τον Χριστό επειδή είδε σε εμάς κάτι από την αγάπη Του. Αυτά είναι τα αληθινά έργα που μένουν.
Ο Άγιος ως πρότυπο για την οικογένεια. Ιδιαίτερα μέσα στην οικογένεια, το παράδειγμα του Αγίου Βησσαρίωνος μπορεί να γίνει οδηγός.
Ο πατέρας και η μητέρα μπορούν να γίνουν «γέφυρες» ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.
Να μη μεταφέρουν την ένταση. Να μη μεγαλώνουν τις διαφορές. Να μαθαίνουν στα παιδιά τη συγχώρηση.
Να τους δείχνουν ότι η πίστη δεν είναι απλώς μία υποχρέωση της Κυριακής αλλά τρόπος ζωής.
Γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν τόσο από αυτά που τους λέμε όσο από αυτό που βλέπουν να ζούμε.
Αν βλέπουν έναν γονέα να προσεύχεται αλλά να μην συγχωρεί, θα θυμούνται την ασυμφωνία.
Αν όμως δουν έναν άνθρωπο που προσεύχεται, συγχωρεί, προσφέρει, υπομένει και αγαπά, τότε θα έχουν μπροστά τους ένα ζωντανό Ευαγγέλιο.
Ένα μήνυμα για την εποχή της μοναξιάς
Ζούμε σε μία εποχή όπου μπορούμε να επικοινωνούμε με ολόκληρο τον κόσμο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και παρ’ όλα αυτά πολλοί άνθρωποι αισθάνονται μόνοι.
Ο Άγιος Βησσαρίων μάς θυμίζει ότι ο άνθρωπος χρειάζεται πραγματική παρουσία.
Όχι μόνο μήνυμα. Χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα καθίσει δίπλα του. Που θα τον ακούσει.
Που θα προσευχηθεί μαζί του. Που θα τον βοηθήσει χωρίς να τον εξευτελίσει. Αυτό είναι χριστιανική διακονία.
Ίσως τελικά το σημαντικότερο μήνυμα του Αγίου Βησσαρίωνος να είναι αυτό: Να αγαπήσουμε τον Χριστό τόσο, ώστε η αγάπη μας προς Εκείνον να γίνει αγάπη προς κάθε άνθρωπο.
Ο Άγιος δεν έγινε μεγάλος επειδή κατείχε μία υψηλή θέση. Έγινε μεγάλος επειδή ταπείνωσε τον εαυτό του, υπηρέτησε τον λαό του και έκανε την πίστη του πράξη.
Γι’ αυτό και η Εκκλησία τον τιμά ως φωστήρα της Θεσσαλίας και θαυματουργό Ιεράρχη.
Η παράδοση τον παρουσιάζει ως άνθρωπο που υπέμεινε δοκιμασίες με πίστη και αφιερώθηκε στη διακονία του λαού του.
Τέλος, ο Άγιος Βησσαρίων, ο ποιμένας της Λαρίσης, ο άνθρωπος της προσευχής, της ταπεινώσεως και της έμπρακτης αγάπης, μοιάζει να μας λέει και σήμερα: Μη φοβάσαι να υπηρετήσεις. Μη φοβάσαι να αγαπήσεις. Μη φοβάσαι να συγχωρήσεις. Χτίσε γέφυρες. Και πάνω απ’ όλα, κράτησε τον Χριστό στην καρδιά σου.