Coman Constantin, Πρωτοπρεσβύτερος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου

Ὁποιαδήποτε προσευχή –ἔλεγε ὁ ἅγιος Γέροντας Παΐσιος ὁ Ρουμάνος– εἶναι δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἀλλὰ ἐμεῖς οἱ ἀδύνατοι ἔχουμε μόνο τὴν διὰ στόματος προσευχή.

Πρὸς τὸ παρόν, ἀδελφέ μου, ἐπειδή, τὸ πηγάδι εἶναι βαθύ, τὸ σχοινὶ κοντὸ καὶ μικρὸς ὁ κουβᾶς, νὰ ἐφαρμόζεις τὸν ἑξῆς κανόνα: Κάθε πρωὶ νὰ διαβάζεις τοὺς Χαιρετισμοὺς τῆς Θεοτόκου, ἐνῷ τὸ βράδυ τὴν Παράκλησή της.

Τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως νὰ τὸ λὲς ἔστω μιὰ φορὰ ἡμερησίως καὶ τὸν 50ὸ Ψαλμὸ δυὸ καὶ τρεῖς φορές… Ἐπιπλέον ἐθελοντικὰ μπορεῖς νὰ λές, χωρὶς νὰ μετρᾷς, τὸ «Πάτερ ἡμῶν» τὴν εὐχὴ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλὸ» καὶ νὰ κάνεις ὅσες μετάνοιες μπορεῖς.

Καθένας νὰ κάνει ὅ,τι μπορεῖ· καὶ ἡ μέλισσα δὲν μπορεῖ νὰ πάρει ὅλο τὸ νέκταρ ἀπὸ τὰ λουλούδια. Καλὸ εἶναι νὰ κάμνεις ἔστω καὶ λίγα ἀπ’ ὅσα σοῦ εἶπα.

Ἐγὼ γνωρίζω τὶς δυνάμεις μου καὶ ἔχω κανονίσει ὡς ἑξῆς τὰ πνευματικά μου καθήκοντα: Ὅταν σηκώνομαι τὸ πρωί, κάνω κάτι ἀπὸ τὸν κανόνα μου καὶ ὅλη τὴν ἡμέρα αἰσθάνομαι ὅτι εἶμαι ἀλλιώτικος ἄνθρωπος.

Ἂν τὸ πρωί, μετὰ τὸν ὕπνο, δὲν κάνεις προσευχὴ καὶ περιστρέφεσαι μέσα καὶ γύρω ἀπὸ τὸ κελλί, ὅπως ἔκανα κι ἐγὼ πολλὲς φορές, καὶ τρέχεις νὰ κάνεις κι αὐτὴ καὶ τὴν ἄλλη ἐργασία, νὰ ξέρῃς ὅτι δὲν θὰ πάει καλὰ ἡ μέρα σου.

Λοιπόν, πρέπει νὰ κάνεις ἔστω τὸν μισὸ ἀπὸ τὸν κανόνα τῆς προσευχῆς σου κάθε πρωί, ὅπως ὁ δίκαιος Ἰώβ, ὁ ὁποῖος πρόσφερε θυσία καθημερινὰ στὸν Θεὸ γιὰ τὰ παιδιά του, διότι ἔτσι πίστευε ὅτι θὰ ἁμάρταναν μὲ τὸν λογισμό τους λιγότερο ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Ἐπίσης, κάθε πρωὶ νὰ κάνεις καὶ μερικὲς μετάνοιες –τὸ λιγότερο δώδεκα– ἐπικαλούμενος τὴν βοήθεια τῆς Κυρίας Θεοτόκου. Σὲ κάθε μετάνοια νὰ λές: «Κυρία Θεοτόκε, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις, Μητερούλα τοῦ Κυρίου μου».

Μὴ ξεχνᾶς, ἀδελφέ μου, τὴν Κυρία μας Θεοτόκο· μὴ ξεχνᾶς ὅτι ἔχει πολλὴ παρρησία ἐνώπιον τοῦ Υἱοῦ της.

Ποτὲ μὴν ἀφήνεις τὴν προσευχή. Κάνε ἔστω καὶ μιὰ μετάνοια, διάβασε ἕνα ψαλμό, λέγε μερικὲς φορὲς τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ…». Ὅπως τὸ λερωμένο πουκάμισο δὲν καθαρίζεται μόνο μὲ νερό, ἀλλὰ χρειάζεται σαπούνι κι ἄλλα ἀπορρυπαντικὰ γιὰ νὰ καθαρίσει καλύτερα.

Ἄν, γιὰ παράδειγμα, λὲς τὴν εὐχὴ τοῦ Ἰησοῦ ἑκατὸ φορές, μακάρι ἔστω καὶ δέκα φορὲς νὰ τὴν παρακολουθεῖ ὁ νοῦς σου. Ὅταν συζητᾷς μὲ κάποιον, δὲν στέκεσαι ἔχοντας τὶς πλάτες σου μπροστά του…

Πῶς λοιπὸν θὰ σταθεῖς νὰ συνομιλήσεις μὲ τὸν Κύριο καὶ Θεό μας; Ἔτσι συμβούλευε καὶ μένα ὁ πατέρας Δανιήλ: «Πάτερ Παΐσιε, μὴν ἀφήνεις τὸν νοῦ σου νὰ περιστρέφεται ἔξω ἀπὸ τὸ κελλί σου».

Οἱ λογισμοὶ ἔρχονται καὶ ξαναέρχονται, ἀλλὰ ἐσὺ μὴ συζητᾷς μαζί τους, μὴ τοὺς δίνεις σημασία. Προσπάθησε νὰ εἶναι σταθερὰ ὁ νοῦς σου ἀπασχολημένος μὲ τὴν προσευχὴ· ὅλες τὶς ὧρες κοπίαζε νὰ λὲς τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ..».

Ἂν συνηθίσεις νὰ λὲς πάντοτε τὴν εὐχὴ τοῦ Ἰησοῦ, τοὺς Χαιρετισμοὺς καὶ τὴν Παράκληση τῆς Θεοτόκου καὶ νὰ κάνεις ἔστω καὶ 24 μετάνοιες κάθε ἡμέρα, εἶναι ἀρκετὰ γιὰ νὰ σὲ βοηθήσουν στὴ σωτηρία σου.

Τὴ νύχτα ἐδῶ στὴ σκήτη Σύχλα (καὶ στὴ Μονὴ Συχαστρία) γίνεται ἀγρυπνία. (Σύμφωνα μὲ τὸ σλαβικὸ ἐκκλησιαστικὸ τυπικὸ οἱ Ἀκολουθίες Ἑσπερινοῦ καὶ Ὄρθρου γίνονται μαζὶ περὶ τὸ μεσονύκτιο, ἐνῷ οἱ Ὧρες καὶ ἡ θεία Λειτουργία τὸ πρωί.)

Προσπάθησε νὰ σηκώνεσαι. Κάνε ἔστω τρεῖς φορὲς τὸ σημεῖο τοῦ Σταυροῦ, λέγε τὸ «Βασιλεῦ οὐράνιε», τὸ «Πάτερ ἡμῶν» καὶ ὅποια ἄλλη προσευχὴ γνωρίζεις. Ἐπίσης κάνε 24 μετάνοιες καὶ μετὰ πήγαινε στὴν ἀγρυπνία.

Ἂν δὲν ἔχεις δάκρυα στὴν προσευχή σου –τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴ βαθιὰ ταπείνωση–, τουλάχιστο νὰ αἰσθάνεσαι τὴν ἀθλιότητά σου καὶ ὅτι δὲν εἶσαι ἄξιος γι’ αὐτὸ τὸ δῶρο.

Ὁμοίως δὲν εἶναι ἀπαραίτητο νὰ κλαῖς μὲ ἀναφιλητά. Διότι «θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει».

Ἀκόμη καὶ ὁ διάβολος μερικὲς φορὲς σὲ βοηθάει νὰ κλάψεις γιὰ νὰ σὲ ρίξει στὴν ὑπερηφάνεια καὶ ν’ ἀπολέσεις τὴν ψυχή σου.

Κάποτε ἦρθε ἐδῶ μιὰ γυναῖκα καὶ μοῦ εἶπε: «Ἐγώ, πάτερ, κάνω κάθε μέρα ἑκατὸ μετάνοιες», ἀλλὰ τὶς ἔκανε χωρὶς εὐλογία. Τότε ἐγώ της εἶπα: «Ἀπὸ σήμερα νὰ κάνεις μόνο 24 κάθε μέρα. Ἔχεις εὐλογία μόνο γιὰ τόσες μετάνοιες».

Μετὰ ἀπὸ ἕνα μῆνα ἦρθε πάλι κλαίγοντας καὶ μοῦ εἶπε: «Πάτερ, δὲν μπορῶ νὰ κάνω οὔτε 24 μετάνοιες τὴν ἡμέρα· ἐγὼ ποὺ ἔκανα 100 τὴν ἡμέρα καὶ μοῦ ἦταν πολὺ εὔκολο, τώρα δὲν μπορῶ νὰ κάνω οὔτε 24».

Βλέπεις, ἀδελφέ μου, τὸν πόλεμο τοῦ διαβόλου! Δὲν μπορεῖ νὰ κάνει 24 μετάνοιες, διότι τὶς κάνει μὲ εὐλογία καὶ ὁ διάβολος ὅ,τι γίνεται μὲ εὐλογία, τὸ καταπολεμεῖ. Ὅταν ἔκανε τὶς ἑκατό, μέσα της μεγάλωνε καὶ ἡ ὑπερηφάνεια, διότι τὶς ἔκανε χωρὶς εὐλογία.

Ἔτσι λοιπόν, καθετὶ ποὺ κάνεις, νὰ τὸ κάνεις μὲ εὐλογία τοῦ Πνευματικοῦ σου. Αὐτὸς πρέπει νὰ γνωρίζει τὸν κανόνα τῆς προσευχῆς σου, ἐνῷ ἐσὺ νὰ κάνεις ὅ,τι ἐκεῖνος εὐλογεῖ.

Εἶναι καλὸ πρᾶγμα νὰ ζητᾶς συμβουλὲς καὶ εὐλογίες γιὰ νὰ ἐπαυξήσεις τοὺς πνευματικούς σου ἀγῶνες… Ὅταν κάνεις τὸ καθετὶ μὲ εὐλογία, δὲν θὰ ἔχει τὴν τόλμη ὁ διάβολος νὰ ἀνακατεύεται στοὺς ἀσκητικούς σου κόπους.