Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου

Σήμερα, αδελφοί μου, αρχίζει το Τριώδιο. Σήμερα μπαίνουμε στην πιο όμορφη και κατανυκτική περίοδο της Εκκλησίας μας, που μας προετοιμάζει για να βιώσουμε το Πάθος και την Ανάσταση του Θεανθρώπου Ιησού. Σήμερα, στο ευαγγελικό ανάγνωσμα που ακούσαμε, προβάλλεται η αρετή της προσευχής. Δύο άνθρωποι, μας λέει, ανέβηκαν στο Ναό να προσευχηθούν: ένας Φαρισαίος και ένας τελώνης. Δύο αμαρτωλοί άνθρωποι αισθάνθηκαν την ανάγκη της προσευχής ανεξάρτητα από τον τρόπο που το έπραξαν.

 Η προσευχή αποτελεί καθήκον του χριστιανού που πιστεύει στο Θεό και η αγάπη του προς Εκείνον τον ωθεί πηγαία και φυσικά να επιθυμεί διακαώς την επικοινωνία μαζί Του. Όσο πιο δυνατή είναι η πίστη τόσο πιο συχνή και θερμή είναι η προσευχή. Ό,τι  είναι η τροφή και η αναπνοή για το σώμα και την επιβίωσή του, τόσο σημαντική είναι και η προσευχή για την υγεία της ψυχής. Η προσευχή είναι η άπειρη εκδήλωση της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο. Η μεγάλη δυνατότητα που μάς παρέχει ο Θεός να επικοινωνούμε μαζί Του. Είμαστε παιδιά του Θεού και η επικοινωνία αυτή του Δημιουργού με το δημιούργημα, του Πλάστη με το πλάσμα Του είναι το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της υιοθεσίας. Ο γέροντας Παϊσιος  έλεγε: <…προσευχόμαστε, γιατί έτσι επικοινωνούμε με το Θεό που μάς δημιούργησε. Αν δεν το κάνουμε, θα πέσουμε στα χέρια του διαβόλου και τότε αλλοίμονο μας! Να νιώσουμε την προσευχή ως ανάγκη για να μείνει ζωντανή. Αν δεν τραφεί αποδυναμώνεται κι έρχεται ο πνευματικός θάνατος…>> Και ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης τονίζει: <<Δεν υπάρχει άλλη αρετή, ούτε υψηλοτέρα, ούτε αναγκαιοτέρα από την ιερά προσευχή. Διότι οι άλλες αρετές, νηστεία, αγρυπνία, παρθενία, ελεημοσύνη…αν και είναι μιμήματα Θεού και στολισμός αθάνατος των ψυχών, μ’όλο τούτο δεν ενώνουν τον άνθρωπο με τον Θεό, αλλά μόνο τον κάνουν ικανό για να ενωθεί. Η ιερά, όμως, Προσευχή μόνη ενώνει και συνάπτει τον άνθρωπο με τον Θεό και αντιστρόφως, και τους κάνει ένα πνεύμα>>. Και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμπληρώνει: << Η προσευχή είναι το τείχος των πιστών, το όπλο μας το ακατανίκητο, η προσευχή είναι η απολύτρωση των αμαρτημάτων μας, είναι μέσον της καθάρσεως της ψυχής μας, η προσευχή είναι η προϋπόθεση κάθε καλού…>>

Η αναγκαιότητα της προσευχής είναι μεγαλύτερη στις μέρες μας. Σήμερα, λόγω της εκκοσμικευμένης εποχής που ζούμε. Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μια ανυπόφορη μοναξιά και αντλεί δύναμη από την προσευχή.

Δυστυχώς, όμως, οι άνθρωποι του 21ου αιώνα δεν προσευχόμαστε πολύ, αλλά ούτε και με τον ορθό τρόπο. Το περιεχόμενο της προσευχής, το πώς πρέπει να είναι η προσευχή μας, μάς υποδεικνύει η σημερινή παραβολή.

Το βλέπουμε από τον τελώνη. Ο Κύριος μάς βεβαιώνει, ότι η δική του προσευχή εισακούστηκε από τον Θεό.

Ο τελώνης κατέβηκε στο σπίτι του δικαιωμένος, όχι ο Φαρισαίος.

Τι το ιδιαίτερο, λοιπόν, είχε η προσευχή του τελώνη που επιδοκιμάστηκε από τον Κύριο; Διότι κι εμείς μπορεί να προσευχόμαστε, αλλά να μην μάς ακούει ο Θεός…Ποια ήταν η προσευχή του; << ο Θεός, ιλάσθητί  μοι τω αμαρτωλώ>> Δηλ. << Κύριε, Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλό>> ή πιο σύντομα <<Κύριε ελέησον>>. Η προσευχή του τελώνη είχε Δοξολογία προς τον Θεό. Τον αναγνωρίζει ως Μέγα Δημιουργό, ως την Πηγή κάθε καλού και αγαθού, την Πηγή της ζωής. Στην δοξολογία κλίνουν οι πρόσχαροι άνθρωποι, αυτοί που έχουν έντονο το αίσθημα της ευγνωμοσύνης. Μια ψυχή, αφού μετανοήσει, ευχαριστεί και δοξολογεί το Θεό συνεχώς που τη λύτρωσε από την προηγούμενη αμαρτωλή ζωή της και χαίρεται κι ο Θεός απ’ το φιλότιμο παιδί Του. Ο πιστός ευχαριστεί και ευλογεί τον Θεό από τα βάθη της ψυχής του για όλες τις θείες ευεργεσίες. Ό,τι έχουμε εξάλλου κι ό,τι είμαστε στον Κύριο το χρωστάμε. Εκείνος είναι ο Δωρεοδότης. Και αιτίες ευχαριστίας και δοξολογίας είναι η άφεση των αμαρτιών διά της εξομολόγησης, η ίαση των ασθενειών, η ικανοποίηση των καλών επιθυμιών, η παροχή των αγαθών, η λύτρωση από τη φθορά του τάφου με κάθε μέσο που χρησιμοποιεί η Θεία Πρόνοια. Ο απ.Παύλος μάς διδάσκει: <<Να επιμένετε στην προσευχή με καρτερία, αγρυπνώντας σ’αυτήν με ευχαριστία>> (Κολ.δ΄2). <<Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν>>, λοιπόν, αδελφοί μου.

Το δεύτερο στοιχείο της προσευχής μας, ας είναι η με ταπείνωση ομολογία των αμαρτιών μας και η δέησή μας για σωτηρία. Στην προσευχή να έχουμε διάθεση μετάνοιας, να μιλάμε εξομολογητικά στο Θεό, να αναφέρουμε τις αμαρτίες μας ζητώντας να μας απαλλάξει απ΄ αυτές. Τα δάκρυα της μετάνοιας είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της προσευχής. Αγγίζουν την καρδιά, το νου, την ψυχή, το σώμα, τη ζωή, το λόγο, ακόμη και την κάθε έκφραση του ανθρώπου. Οι άγιοι έκλεγαν, ενώ εμείς δυστυχώς αδιαφορούμε για τη σωστή προετοιμασία μας για την έξοδό μας απ΄αυτή τη ζωή. Ο Κύριος στην επί του όρους ομιλία Του μας συμβουλεύει: << ζητείτε πρώτον την Βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην Αυτού και ταύτα πάντα προστεθήσετε ημίν>>. Και η αγία μας Εκκλησία στις ιερές ακολουθίες δέεται για την ικανοποίηση των προς σωτηρίαν αιτημάτων. Η προσευχή μας, λοιπόν, ας περιέχει πύρινες δεήσεις στον Πανάγαθο Κύριο για την πρόοδο στην πνευματική μας ζωή, για απαλλαγή από αδυναμίες και πάθη, καθώς και θερμή ικεσία να μας χαρίζει ταπεινό φρόνημα, αγιασμό, χάρη και δύναμη και τους καρπούς τους Αγίου Πνεύματος, τη σωτηρία και τον Παράδεισο.

Υπάρχει, όμως, κάποιο αγκάθι, κάποια κηλίδα που αμαυρώνει την προσευχή και δεν γίνεται δεκτή από το Θεό. Είναι η υποκρισία, το θέατρο στην προσευχή που γίνεται προσποιητά προς το “ Θεαθήναι τοις ανθρώποις”. Το κίνητρο για μια τέτοια προσευχή είναι η υπερηφάνεια, την οποία σήμερα ο Κύριος καταδικάζει στο πρόσωπο του Φαρισαίου. Ο Φαρισαίος είχε σιγουριά πως ήταν δίκαιος, πνευματικά υγιής. Ενώ υπέφερε από την ασθένεια της αδικίας και της αλαζονείας δεν καταλάβαινε ότι έπασχε. Όλη η προσευχή του ήταν ένας αυτοθαυμασμός, ένα αυτοεγκώμιο. Απ΄αυτά που λέει προκύπτει ότι δεν ευχαριστεί το Θεό για τίποτα. Αντίθετα βλασφημεί το Θεό με το να κατηγορεί όλη την υπόλοιπη δημιουργία Του. Όσα λέει για τον εαυτό του τ΄αποδίδει σε δικές του ενέργειες, στα κατορθώματά του και όχι στο Θεό. Δεν έχει κανένα ελάττωμα. Θεωρεί τον εαυτό του εξαίρετο άνθρωπο, πανάξιο, που στην πραγματικότητα παρέμενε ένα άκαρπο δένδρο. Τα καλά έργα που έκανε δεν τον βοήθησαν να πετύχει τον επιδιωκόμενο σκοπό, διότι δεν καρποφόρησαν στην ταπείνωση, στην υπακοή στο Θεό, στην αγάπη για Εκείνον και για τον άνθρωπο. Και γι΄αυτό έφυγε ντροπιασμένος από το Ναό χωρίς να εισακουστεί η προσευχή του.

Αν θέλουμε αδελφοί μου, ν΄ακούει ο ουράνιος Πατέρας μας την προσευχή μας οφείλουμε να την κάνουμε με θερμή πίστη και δοξολογία του Θεού, με “ καρδία συντετριμμένη και τεταπεινωμένη”, γεμάτοι αγάπη και καλοσύνη για τους άλλους. Τότε θα αποκτήσει φτερά και θα φτάσει ως το θρόνο της μεγαλοσύνης Του κι εμείς θα ενωθούμε μαζί με τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιον Πνεύμα.

ΑΜΗΝ!!!